Danh sách những tiệc tùng, lễ hội Xuân tại Thành Phố Hà Nội được yêu thích nhất dịp Tết Nguyên đán 2019

Cứ đến dịp đầu năm mới mới, những tiệc tùng, lễ hội lớn lại ra mắt với những nét văn hóa truyền thống vô cùng rất dị. Người Thành Phố Hà Nội nói riêng, Việt Nam nói chung, dù bận rộn đến đâu cũng cố sắp xếp thời hạn để tham gia, hẹn hò nhau đến hội xuân và cảm nhận văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn của dân tộc. Công ty chúng tôi sẽ gợi ý đến bạn đọc những tiệc tùng, lễ hội Xuân được mong đợi nhất dịp tết Nguyên đán ở Thành Phố Hà Nội.

1

Liên hoan Cổ Loa

Cổ Loa là di tích lịch sử dân tộc nổi tiếng nằm trên địa phận huyện Ðông Anh cách trung tâm Thành Phố Hà Nội khoảng 17 km về phía Tây Bắc, là một trong những vùng thành trì lớn, một dấu tích vật chất về phong cách thiết kế quân sự và thành cổ cách đây hơn 2 thiên niên kỷ. Hàng năm cứ đến ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch, nhân dân Cổ Loa và khách du ngoạn trên khắp mọi miền Tổ quốc lại về dâng hương tưởng niệm vua An Dương Vương và tổ chức trọng thể tiệc tùng, lễ hội đền Cổ Loa với những cuộc thi và trò chơi dân gian.

Làng Cổ Loa gồm 12 xóm nhưng hội Cổ Loa là của chung một cụm tám làng (ngày trước gọi là Bát Xã) gồm: Ðài Bi, Sàn Dã, Cầu Cả, Mạch Tràng, Văn Thượng, Thư Cưu, Cổ Loa, Xép. Cả 8 làng này đều thờ Thục Phán nên đều tham gia tổ chức hội. Hội chính thức từ sáng sớm ngày 6 tháng Giêng âm lịch.

Ngay từ sáng sớm hôm đó, những chức sắc của 8 làng đến nhà ông tiên chỉ của làng Văn Thượng, là làng có độc quyền soạn thảo văn tế, để rước văn tế. Tại đây có một chiếc giá văn dán sẵn bài tế. Tiên chỉ và những chức sắc áo mũ nghiêm chỉnh đến trước giá văn làm lễ rồi đám rước văn gồm có phường bát âm mũi nhọn tiên phong, đến những chức sắc và 8 ông tiên chỉ 8 làng cùng những dân đinh khiêng giá văn tế, kiệu long đình, cờ lọng đi ra đền An Dương Vương tức đền Thượng. Sân đền được bài trí cờ quạt rực rỡ cho cuộc tế thần.

Ngoài cửa đền, có ngựa hồng, ngựa bạch (bằng gỗ) đứng chầu. Hai bên đường đi vào đền có những giá gỗ cắm cờ quạt và lộ bộ bát bửu (những đồ thờ cúng tuân theo kiểu dáng tám loại vũ khí). Kiệu của tám xã xếp theo thứ tự qui định. Trước đền đặt một hương án lớn, trên để hộp kính đựng đôi hia vàng và những đồ thờ. Trước hương án lớn là một trong những hương án nhỏ hơn trên bày những khí giới của vua Thục như cung, kiếm, tên, nỏ. Tiếp đó trải một hàng chiếu cạp điều để làm chỗ tế thần.

Khi đám rước tới, long đình được đặt trước hai hương án. Cuộc tế thần được tiến hành trong nền nhạc của phường bát âm. Tiên chỉ làng Văn Thượng là chủ tế. Sau cuộc tế, đến lượt dân làng vào làm lễ. Cuộc lễ kéo dãn dài đến gần trưa mới xong.

Sau đó chuyển sang cuộc rước thần. Ði đầu cũng là cờ quạt rồi đến long đình cùng những lộ bộ bát bửu. Tiếp theo là phường bát âm và những quan viên đội mũ tế áo thụng, đai hia, tay bưng những vũ khí của phòng vua. Liền sau đó là chức sắc và trai đinh xóm Chùa thuộc làng Cổ Loa khiêng long đình trên có bài vị của phòng vua. Rồi đến chức sắc và dân của những làng khác, mỗi làng rước kiệu của tớ, với cờ quạt, phường bát âm riêng. Toàn bộ đám rước rất dài, lại đi rất chậm, đàn sáo tưng bừng.

Trong mỗi ngày hội Cổ Loa, nhân dân quanh vùng cùng khách thập phương đến xem thật đông, coi đấy là dịp vui xuân có ý nghĩa.

Lễ hội Cổ Loa
Liên hoan Cổ Loa

Loading…

2

Hội đền Sái (Hội rước vua sống)

Lễ rước vua và chúa ở đền Sái (Đông Anh, Thành Phố Hà Nội) ra mắt vào trong ngày 11/1 Ân lịch hàng năm để tưởng nhớ sự tích An Dương Vương xây thành Cổ Loa. Lễ rất dị bởi có người thật vào vai vua và chúa trong hóa trang rực rỡ, quan trọng đặc biệt cách rước kiệu cũng “chẳng giống ai” khi liên tục nghiêng ngả, tới lui biến hóa.

Tương truyền tiệc tùng, lễ hội đã có “ngót nghét” 2.000 năm và để tạc ghi công đức của thần Huyền Thiên Trấn Vũ, nhà vua cho xây dựng đền Sái trên núi Thất Diệu Sơn và hàng năm cứ vào ngày xuân nhà vua lại đích thân xa giá về bái yết tại đền. Về sau, việc đi lại khó khăn, tốn kém tiền bạc của nhân dân nên nhà vua ban chiếu cho làng Thuỵ̣ Lôi thực hành nghi lễ này.

Mỗi năm Vua, Chúa và những quan giả đều được chọn mới. ĐK để được vào vai Vua, Chúa là phải từ 70 tuổi trở lên, mái ấm gia đình văn hóa truyền thống, con cháu đề huề, nội ngoại không hề thiếu và vào vai quan phải trên 60 tuổi.

Hội đền Sái (Hội rước vua sống)
Hội đền Sái (Hội rước vua sống)
3

Hội đền bà Tấm

Đền Bà Tấm nay thuộc xã Dương Xá, huyện Gia Lâm ngoại thành Thành Phố Hà Nội, xưa thuộc trang Thổ Lỗi, huyện Siêu Loại, phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh. Dương Xá gồm ba thôn là Dương Đình, Dương Đá và Dương Đanh (Tam Dương), xa nữa là ba ngõ trong một làng, đền Bà Tấm nằm trên đất của thôn Dương Đá . Trước đây riêng Dương Xà là một trong những xã, nhưng nay phù hợp với Thuận Quang và Yên Bình thành xã Dương Xá mới.

Chính hội là từ 19 đến 22 tháng 2 âm lịch, như­ng thực ra ngư­ời ta đã rục rịch từ thời điểm ngày 16 và đến tận 25 tháng 2 mới hết hội. Ngay từ tiệc đầu xuân, dân làng đã tụ hội tại đền để sẵn sàng hội xuân tế lễ cẩn cáo với Bà, mong phù hộ cho làng. Dân làng chọn cử những tiên chỉ, tổng cờ, ban tế cùng những việc khác cho ngày hội.

Hội ngày 19-2 đư­ợc mở đầu bằng một đám rư­ớc trọng thể – rư­ớc nư­ớc. Đám r­ước khởi hành từ đền Bà Tấm lên tới giếng nư­ớc cạnh chùa làng Sủi (Phú Thị) cách đền khoảng 2km. Mũi nhọn tiên phong đám rước là cờ ngũ hành, tiếp đến là Tổng cờ, rồi đến chiêng, trống, bát bửu. Liền sau đó là long đình rư­ớc bà Ỷ Lan (bài vị), có những ngư­ời phục dịch theo kiệu. Đư­ờng đi từ đền theo đ­ường 179 thời nay lên Sủi. Sau kiệu Bà là kiệu đựng chóe dùng lấy nư­ớc. Cụ công cụ bà già còn nhớ trư­ớc kia trong đền có một chiếc chóe bằng sứ Nhật Bạn dạng rất cao và to, nh­ưng nay đã trở nên mất. Ngoài ra là kiệu của những thôn thuộc Dư­ơng Xá và toàn bộ những làng cấy ruộng nhà đền. Do vậy mà đám rư­ớc rất rộng và dài, cũng chính vì ruộng đất lộc của bà trải rộng tới tận Nghĩa Trai, Bình Trù, Liên Mỹ. . . Bà cũng đư­ợc xem như là Mẫu nghi thiên hạ. Do qui mô của đám rư­ớc dài và lớn như­ vậy nên nó kéo dãn dài tới bốn năm tiếng đồng hồ đeo tay mới rư­ớc đư­ợc nư­ớc về tới đền.

Trong những khi ra mắt cuộc rư­ớc nư­ớc thì từ những thôn cũng tiến hành r­ước lễ vật ra đền để tế lễ. Sau khoản thời gian kiệu Bà và nư­ớc đư­ợc đ­ưa vào đền yên vị, cuộc tế lễ chính thức. Những bô lão năm thôn đ­ược cử vào ban tế tiến hành kiểm tra lễ vật rất nghiêm ngặt. Lễ vật để tế lễ trong ngày hội trọn vẹn là trầu, rư­ợu.

Tư­ơng truyền việc làm oản xôi thờ cũng phải rất tinh khiết. Phải dùng n­ước ở giếng Quán Đôi, đầu thôn Dư­ơng Đình, gánh về nhà tr­ước đó ba bốn ngày để thật trong, khi đó mới đem ra vo gạo và thổi xôi, như­ vậy mới đảm bảo độ tinh khiết. Sau khoản thời gian đã xem xét lễ vật một cách kỹ lư­ỡng, cuộc tế lễ chính thức.

Sau cuộc lễ chính thức của cụ già trong hội đồng, ra vào không ngớt là những cuộc dâng lễ của dân làng và khách thập phư­ơng. Ngày hội trước tiên kéo dãn dài cho tới khuya trong không khí nghiêm trang tại đền cùng những cuộc vui ngoài sân và khu vực xung quanh. T­ương truyền sau thời điểm tế lễ xong ngày hôm đó cũng nh­ư buổi hôm sau, lễ vật đư­ợc chia ra làm đôi, riêng Dư­ơng Đá (là nơi sinh ra Bà) đ­ược một nửa, nửa kia mới đ­ược chia cho những thôn còn lại trong xã. Riêng ông chủ tế đ­ược biếu 60 phẩm oản và 60 quả chuối.

Tại bãi Xây ở trong đền, ngày trư­ớc rất rộng và cây cối um tùm, thoáng mát, là nơi ra mắt cuộc đấu cờ ngư­ời. Ng­ười đẹp tuyệt vời nhất đ­ược chọn làm tư­ớng. Mỗi quân cờ đều phải có một chiếc ghế đầu để ngồi. Riêng tư­ớng cờ đư­ợc che thêm một chiếc lọng. Ngư­ời chơi đánh n­ước nào thì ngư­ời đóng vai quân cờ chuyển chỗ theo nư­ớc đánh. Cứ như­ vậy ván cờ ra mắt căng thẳng với sự đấu trí của ngư­ời chơi, như­ng lại mê hoặc ngư­ời xem không chỉ có vì những nư­ớc cờ tài ba mà còn bởi những màu sắc và sự thanh tú của những nam nữ đóng quân cờ. Cuộc đánh cờ phân thắng bại cho những đối thủ kéo dãn dài cho tới hết hội. Đến cuối hội ng­ười ta mới xác định rõ ng­ười thắng và trao giải cho ngư­ời nhất cuộc.

Mỗi năm hội đều phải có phư­ờng hát ở những nơi đến đăng cai hát giữ cửa đền, suốt từ 19-2 đến hết hội. Th­ường những phư­ờng hát đến xin, địa phư­ơng tín nhiệm ph­ường nào thì cho phép họ tới hát giữ cửa đền cho tới khi rã đám mới giao dịch tiền cho họ. Ngoài ra những phư­ờng chèo, tuồng khác cũng đến góp vui cho hội thêm sôi sục. Trong hội còn tồn tại những trò chơi khác như:­ tổ tôm điếm, đấu vật, chọi gà, đốt pháo và thời pháp thuộc có cả hát cô đầu. . . Cứ như­ vậy tiệc tùng, lễ hội đền bà Tấm kéo dãn dài cho tới hết ngày 21 tháng 2 âm lịch. Ngày 22 tháng 2 là ngày tế rã đám và kết thúc hội. Cũng vào trong ngày đó những giải vật, giải cờ mới phân ngôi nhất nhì và làm lễ trao giải .

Những năm gần đây, hội đền Bà Tấm ngày càng trở thành một tiệc tùng, lễ hội lớn. Khu vực đền đã đ­ược tu sửa khang trang hơn, đẹp hơn. Ngày hội đ­ược sự tổ chức khá chu đáo của chính quyền địa phư­ơng và nhân dân trong xã. Nhiều trò vui dân gian đư­ợc khôi phục lại như­ tổ tôm điếm, chọi gà. . . Vì vậy khách đến hội mỗi năm một đông thêm.

Hội đền bà Tấm
Hội đền bà Tấm
4

Liên hoan Võng La

Liên hoan Võng La tổ chức từ thời điểm ngày 13 đến 15/1 âm lịch hàng năm, tại Đình Đại Độ, làng Đại Độ, xã Võng La, huyện Đông Anh. Liên hoan nhằm mục tiêu suy tôn Ngũ vị Tôn Thần: Quốc Công Đại Vương và Lã Nương Phu nhân Đại Vương cùng ba người con là Linh Khổn (Đệ Nhất Linh Tố Đại Vương), Minh Chiêu (Đệ Nhị Linh Tố Đại Vương) và Cung Mục (Đệ Tam Linh Tố Đại Vương).

Theo truyền thuyết và thần phả ở đình, vào thời Vua Hùng thứ 18 (Hùng Duệ Vương), ông Quốc Tế cùng vợ là bà Phùng Thị Loan (Lã Nương) làm nhiệm vụ trông coi kho bạc và lương thực ở xã Võng La. Hai vợ ông xã đã tuổi xế chiều mà vẫn chưa nhỉ?}có con. Một đêm, bà Lã Nương nằm mơ thấy có 3 con rắn trắng bò từ sông lên trên người. Sau đó, bà mang thai, đúng 9 tháng 10 ngày sau sinh ra ba người đàn ông và đặt tên là Linh Khổn, Minh Chiêu, Cung Mục. Ba người đàn ông lớn lên thông minh tài trí, văn võ và sức khỏe hơn người.

Được tin quân Thục Phán dẫn 100 vạn quân tinh luyện chia làm 8 mũi tiến công nước nhà, Hùng Duệ Vương đã tập trung những quan đại thần vào bàn kế sách đánh giặc. Được sự tiến cử của Tả Viên Sơn Thần, ba đồng đội Linh Khổn, Minh Chiêu, Cung Mục được vua phong làm tướng quân lãnh đạo 2 đường tiến công là đường bộ và đường thủy để đánh quân Thục. Nhờ tài trí hơn người, chỉ trong một thời hạn ngắn, ba đồng đội đã đánh bại quân Thục Phán. Trên đường trở về diện kiến vua, ba đồng đội không bệnh mà mất. Nhà vua vô cùng thương tiếc, truyền chiếu chỉ lệnh cho dân làng lập đền thờ phụng và tôn ba đồng đội làm Thành Hoàng làng, đồng thời sắc phong cho ba đồng đội là Đệ Nhất Linh Tố Đại Vương, Đệ Nhị Linh Tố Đại Vương, Đệ Tam Linh Tố Đại Vương, cùng thân phụ là Quốc Công Đại Vương và thân mẫu là Lã Nương Phu Nhân Đại Vương.

Hàng năm, xã Võng La có hai kỳ hội. Hội tháng Giêng âm lịch (hội chính) ra mắt từ thời điểm ngày 13 đến ngày 15 để tưởng niệm ngày hóa của ba vị Đại Vương. Hội tháng Tám âm lịch ra mắt vào trong ngày 15 để tưởng niệm ngày sinh cũng là ngày hóa của phụ thân và phụ mẫu ba vị Đại Vương.

Trong mỗi ngày tiệc tùng, lễ hội ra mắt rất nhiều trò chơi, hoạt động và sinh hoạt văn hóa truyền thống như: múa sư tử, múa sênh tiền, hát quan họ, hát chèo, hát văn, cuộc thi cờ tướng, chọi gà, đu tre, đá bóng, bóng chuyền …

Lễ hội Võng La
Liên hoan Võng La
5

Hội rước “ông” Lợn

Ngày 13 tháng Giêng hằng năm, người dân làng La Phù (Huyện Hoài Đức, Thành Phố Hà Nội) lại mở hội rước “ông Lợn” thu hút hàng nghìn khác nước ngoài đến tham gia.

Liên hoan rước “ông Lợn” là nét trẻ đẹp văn hóa truyền thống tâm linh của người dân làng La Phù, đấy là dịp để dân làng tưởng nhớ công ơn của Tĩnh Quốc Tam Lang dưới thời Hùng Duệ Vương thứ 6 đã có công đánh giặc gìn giữ bờ cõi. Trước mỗi một khi lên đường đi đánh giặc, ông lại mổ lợn, thổi xôi khao quân. Người dân trong làng thường mang lợn đến dâng và tôn ông là Thành Hoàng Làng.

Trong ngày 13 tháng Giêng âm lịch, mỗi xóm trong làng lại mang lợn ra đình dâng tế Thành Hoàng. Lợn được dâng tế đều được tuyển chọn kỹ lưỡng, nuôi dưỡng cẩn trọng, chu đáo từ những năm vừa qua. Sau đó, những con lợn này sẽ được làm thịt, trang trí thích mắt và lên kiệu chờ giờ đẹp để làm lễ dâng tế.

Đúng 18h, những “ông Lợn” và lễ vật được rước qua những làng, ngõ trong xóm trong tiếng trống rộn ràng sau đó về đình để sẵn sàng cho lễ tế. Từng thôn làng lại có từng phong thái rước không giống nhau, có làng hát quan họ, có làng rước cùng điệu múa sinh tiền. Mỗi đám rước gồm 3 kiệu chính: bàn lộc, mâm xôi và “ông Lợn”. 21h ngày 13 tháng Giêng, những “ông Lợn” lần lượt được rước vào đình dưới sự hướng dẫn của ban tổ chức và những bậc cao niên. 12h đêm, cụ già cao tuổi chính thức làm lễ tế kéo dãn dài đến 1,2h sáng hôm sau. Sau khoản thời gian làm lễ xong, những xóm làng sẽ rước những “ông lợn” trở lại nhà và chia lợn phát lộc cho những hộ mái ấm gia đình.

Hội rước “ông” Lợn
Hội rước “ông” Lợn
6

Hội chùa Hương

Hội chùa Hương ra mắt trên địa phận xã Hương Sơn, trong địa phận huyện Mỹ Đức, Thành Phố Hà Nội. Ngày mồng sáu tháng giêng là khai hội. Liên hoan thường kéo dãn dài đến hạ tuần tháng 3 âm lịch. Vào dịp lễ hàng  triệu phật tử cùng khác nước ngoài khắp 4 phương lại nô nức trẩy hội chùa Hương. Hành trình về một miền đất Phật – nơi Bồ Tát Quan Thế Âm ứng hiện tu hành, để dâng lên Người một lời nguyện cầu, một nén tâm hương, hoặc thả hồn hòa quyện với thiên nhiên ở một vùng rừng núi còn in dấu Phật.

Đỉnh cao của tiệc tùng, lễ hội là từ rằm tháng riêng đến 18 tháng hai âm lịch. Ngày này vốn là ngày lễ khai sơn (lễ xuất hiện rừng) của địa phương. Đến nay nghi lễ “xuất hiện rừng” hàm chứa ý nghĩa mới – xuất hiện chùa. Liên hoan chùa Hưng trong phần lễ tiến hành rất giản dị và đơn giản. Trước ngày mở hội một ngày, toàn bộ những đền, chùa, đình, miếu đều khói hương nghi ngút, không khí tiệc tùng, lễ hội bao trùm cả xã Hương Sơn.

Xã Hương Sơn là xã sở tại trực tiếp quản lý và vận hành những tuyến du ngoạn. Trước lúc vào chùa, khác nước ngoài phải nghỉ lại ở những làng quanh bến Đục, bến Yến. Vì thế đi hội chùa Hương khác nước ngoài dễ có dịp thả mình vào không khí của hội làng truyền thống cuội nguồn.

Ở trong chùa Trong có lễ dâng hương, gồm hương, hoa, đèn, nến, hoa quả và thức ăn chay. Lúc cúng có hai tăng ni mặc áo cà sa mang đồ lễ chay đàn rồi mới tiến dùng đồ lễ lên bàn thờ. Trong những khi chạy đàn, hai vị tăng ni múa rất dẻo và thích mắt qua những động tác ít thấy ở mọi nơi. Từ thời điểm ngày mở hội cho tới hết hội, chỉ thỉnh thoảng mới có sư ở những chùa trên đến gõ mõ tụng kinh chừng nửa giờ tại những chùa, miếu, đền. Còn hương khói thì không lúc nào dứt. Về phần lễ có nghiêng về “thiền”. Nhưng ở chùa ngoài lại thờ những vị sơn thần thượng đẳng với đủ màu sắc của đạo giáo. Đền Cửa Vòng là “chân long linh từ” thờ bà chúa Thượng Ngổn, là người thống trị cả vùng rừng núi xung quanh với cái brand name là “tì nữ tuý Hồng” của sơn thần tối cao. Chùa Bắc Đài, chùa Tuyết Sơn, chùa Cả và đình Quân thờ ngũ hổ và tín ngưỡng cá thần.

Như vậy, phần lễ là toàn thể khối hệ thống tín ngưỡng gần như là cả một tổng thể tôn giáo ở Việt Nam; có sự sùng bái tự nhiên, có Đạo, có Phật và có cả Nho. Những đặc điểm tôn giáo có phần bị tình yêu thiên nhiên, tinh yêu nam nữ, tình cảm xã hội… tràn trề chất thẩm mỹ và làm đẹp vừa thanh cao, rất trần tục lấn đi. Trẩy hội chùa Hương vì cả tâm hồn và thể xác đều được đắm sâu vào trong mây ngàn cỏ nội. Ngày hội, làng tổ chức rước thần từ đền ra đình. Cờ trống đi trước dàn nhạc bát âm kế theo, trai thanh gái lịch phù kiệu, ông già bà cả thành tâm tiễn thần. Không khí ấy làm tâm linh mọi người sảng khoái. Trong tiệc tùng, lễ hội có rước lễ và rước văn. Người làng dinh kiệu tới nhà ông soạn văn tế, rước bạn dạng văn ra đền để chủ tế trịnh trọng đọc. tinh chỉnh những bô lão của làng làm lễ tế rước những vị thần làng.

Trong suốt những ngày hội là sự việc nồng nhiệt của tuổi trẻ, là sự việc thành kính của những bậc cao niên, là sự việc hoan hỷ mà nam phụ lão người nào cũng có phần riêng của tớ.  Liên hoan chùa Hương là nơi hội tụ những sinh hoạt văn hóa truyền thống dân tộc rất dị như bơi thuyền, leo núi và những chiếu hát chèo, hát văn … Vào những ngày tổ chức tiệc tùng, lễ hội, chùa Hương tấp nập vào ra hàng nghìn thuyền. Nét rất dị của hội chùa Hương là thú vui ngồi thuyền vãng cảnh lạc vào non tiên cõi Phật. Chính vì vậy, nói đến việc chùa Hương là nghĩ đến con đò – một dạng của văn hóa truyền thống thuyền của cư dân Việt ngay từ thuở xa xưa. Và đến nay, ngày hội bơi thuyền ở chùa Hương luôn luôn tạo cảm hứng mãnh liệt cho tất cả những người đi hội.

Trong không khí linh thiêng của ngày hội. Ở bất kể ở đâu như sân chùa, sân nhà tổ, hình thức hát chèo đò đều được tiến hành. Những vãi có giọng hay vực lên làm động tác chèo đò và hát những đoạn văn trên sáu dưới tám liên quan đến tích nhà Phật. Đấy là một sinh hoạt rất được những vãi hâm mộ.

Hoàn toàn có thể thấy, trẩy hội chùa Hương không chỉ có tạm dừng ở chốn Phật đài hay bầu trời – cảnh bụt, mà trước hết là do ở sự tiếp xúc – hòa nhập huyền diệu giữa con người trước thiên nhiên cao rộng. Đó là vẻ đẹp lung linh của sông nước, bát ngát của đất trời, sâu lắng của núi rừng, bí ẩn của hang động… Và dường như đất – trời, sông núi đẹp hơn nhờ tài sáng tạo hình tượng – trí tưởng tượng này lòng nhân ái của con người.

Quan niệm lưỡng hợp thể hiện ở thế đối ứng hai hiện tượng, hai phạm trù không giống nhau mà bên nhau, làm cho cuộc hành trình về nơi thờ Phật dù có những lúc vất vả nhưng vẫn đem lại sự cân bằng trong tâm thức và thể lực cho khác nước ngoài.

Trẩy hội chùa Hương là hành vi giải tỏa hòa hợp giữa thực và mơ, tiên và tục – thực là nền tảng, mơ là uất vọng – trên cái nền ngày xuân tươi sáng mà con người Việt Nam chất phác, nhân ái thuở xưa cảm nhận hành vi và trao truyền.

Hội chùa Hương
Hội chùa Hương
7

Hội rước pháo làng Đồng Kỵ

Hội rước pháo làng Đồng Kỵ là hoạt động và sinh hoạt tiêu biểu nhất mà người dân làng nghề phong lưu nhất vùng Bắc Ninh còn lưu giữ được đến thời nay, là nghi thức truyền thống cuội nguồn được nhiều người dân mong đợi nhất trong suốt 3 ngày hội từ mùng 4 đến 6 tháng Giêng Âm lịch hàng năm. Tuy chỉ là một trong những tiệc tùng, lễ hội ở quy mô nhỏ, hội rước pháo làng Đồng Kỵ (xã Đồng Quang, Từ Sơn) vẫn nổi tiếng khắp toàn nước bởi duy trì được nét truyền thống cuội nguồn rực rỡ. Hội thi làm pháo và đốt pháo trước đấy là tưởng nhớ, tái hiện lại âm vang ngày Thánh Thiên Cương – vị tướng sau đây được dân tôn thờ làm thành hoàng làng ra lệnh xuất quân đánh giặc.

Trên cơ sở kế thừa và phát huy những giá trị của tiệc tùng, lễ hội truyền thống cuội nguồn, hội làng Đồng Kỵ nhiều năm trở lại đây không hề kéo dãn dài hàng tuần mà tập trung nhất vào trong ngày mùng 4 tháng Giêng với nhiều nghi lễ truyền thống cuội nguồn. Công tác sẵn sàng Hội làng được nhân dân sẵn sàng từ rất sớm khoảng 20 tháng Chạp. Làng phải huy động đến khoảng 400 người phục vụ trong đó có tới khoảng 300 trai tịnh dưới 50 tuổi phù giá để sở hữu được lễ rước hoành tráng và không hề thiếu nghi thức.

Từ sớm ngày mùng 3 tháng Giêng, lễ rước thỉnh Đức Thánh Thiên Cương từ Ninh Từ lên Đền Trung đã được tiến hành trang trọng. Hôm sau, mọi công việc cho Lễ rước pháo được sẵn sàng từ sớm ngày mùng 4 nhưng phải đến đúng 9 giờ sáng hai quả pháo lớn mới được những thanh niên trai tráng trong làng rước từ nhà ông đám trưởng (Trưởng Ban Khánh tiết) ra đình cùng với đoàn tế hàng nghìn người trong sự tận mắt chứng kiến và háo hức của hàng nghìn khách thập phương.

Pháo rước được gò bằng tôn, bên phía ngoài dán giấy màu nhiều sắc. hai quả pháo lớn cùng có 2 lần bán kính 60cm, 1 quả dài 6m, 1 quả dài 5,8m tượng trưng cho pháo Nhất, pháo Nhì. Trang trí rực rỡ với hình tứ linh: Long-lân-quy-phụng, Đám rước đông mà người xem cũng chật cứng hai bên đường trong khi không khí làng nghề ngày càng thu hẹp nên quãng đường từ nhà ông đám trưởng ra đến đình làng cũng mất đến hơn 2 giờ đồng hồ đeo tay. Những người lần trước tiên đi hội Đồng Kỵ không khỏi ngạc nhiên khi thấy, mỗi chặng đường đám thanh niên lại hò reo rộn ràng.

Với màu sắc và nét văn hoá riêng có, đây cũng là một trong những trong mỗi tiệc tùng, lễ hội vùng Bắc Ninh thu hút phần đông khác nước ngoài quốc tế. Tưng bừng nhất là tục rước pháo nhưng những hoạt động và sinh hoạt văn hoá thể thao xung quanh khu vực ra mắt hội làng cũng không kém phần sôi sục. Đến Đồng Kỵ những ngày vào hội rất có thể nghe hát Quan họ trên thuyền một ngày dài mùng 4 và những buổi sáng mùng 5, 6. Đây cũng là dịp để đội Tuồng làng thoả sức biểu diễn phục vụ bà con. Những vở Tuồng được diễn ngay trong sân đình, tối nào sân khấu làng cũng đỏ đèn, có khi buổi chiều tiếng trống Tuồng lại vang vang giục giã mọi người đến xem. Đặc trưng, cả Quan họ và những tích Tuồng cổ đều do người làng thể hiện. Giải Vật truyền thống thu hút hàng chục đô vật từ 7 tỉnh về tranh tài; những môn Cầu lông, bóng chuyền, Cờ tướng, Chọi gà… thể hiện nét văn hoá lành mạnh trong tiệc tùng, lễ hội làng Đồng Kỵ.

Hội rước pháo làng Đồng Kỵ
Hội rước pháo làng Đồng Kỵ
8

Hội gò Quận Đống Đa

Hội gò Quận Đống Đa ra mắt hàng năm vào trong ngày mùng 5 tết Nguyên Đán tại gò Quận Đống Đa, Phường Quang Trung, Quận Quận Đống Đa, Thành Phố Hà Nội. Đấy là tiệc tùng, lễ hội thắng lợi, được tổ chức để tưởng nhớ tới công tích lẫy lừng của vua Quang Trung – người nhân vật trong lịch sử dân tộc chống giặc ngoại xâm của dân tộc. Trong ngày hội có nhiều trò chơi vui khoẻ, thể hiện rõ ý thức thượng võ. Trong số đó, trò rước Rồng lửa Thăng Long là rất dị nhất.

Hơn 200 năm vừa qua (1789), nơi đấy là một mặt trận đẫm máu. Đêm mùng 4, rạng mùng 5 tết Kỷ Dậu (tức ngày 29, 30 tháng 2 năm 1789) đồn trại giặc ở Khương Thượng bị phá huỷ khiến cho tên Thái thú Điền Châu Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tự tử tại đây. Gò Quận Đống Đa đang trở thành một di tích lịch sử dân tộc vẻ vang của nhân dân ta Tính từ lúc đó, đồng thời còn là một trong những chứng tích về việc thất bại nhục nhã của quân địch phương Bắc xâm lược.

Vào buổi sáng ngày hội, những vị chức sắc và bô lão trong làng đã tề tựu đông đủ sẵn sàng cho cuộc đại lễ. Đến gần 12 giờ trưa, từ đình làng Khương Thượng đến gò Quận Đống Đa, người ta tiến hành đám rước thần mừng thắng lợi. Đám rước dài, rực rỡ sắc màu trông rất thích mắt, diễu hành chậm rãi, trật tự làm cho dân chúng rất có thể ngắm nhìn tỉ mỉ bức tượng hoành tráng của tiệc tùng, lễ hội.

Nhưng mê hoặc và tươi tắn hơn cả là tốp đi sau cùng với “Con Rồng lửa”. Thanh niên hai làng Đồng Quang và Khương Thượng đua nhau bện rơm thành hình những con rồng lớn và trang trí bằng mo cau và giấy bồi. Một tốp thanh niên mặc những bộ trang phục giống nhau đi quanh đám rước Rồng lửa và biểu diễn côn quyền nhằm mục tiêu tái hiện lại hình cảnh của chiến trận năm xưa, biểu dương khí thế của nghĩa quân Tây Sơn. Đấy là một trò diễn rất dị của tiệc tùng, lễ hội gò Quận Đống Đa.

Từ sau ngày giải phóng thủ đô (10/10/1954), tiệc tùng, lễ hội gò Quận Đống Đa được xem như là ngày hội Quận Đống Đa truyền thống cuội nguồn, trở thành quốc lễ. Do đó, hàng năm, những vị lãnh đạo thay mặt đại diện cho Đảng và Nhà VN đều tới dự và chủ trì mọi nghi thức của tiệc tùng, lễ hội. Quốc kỳ và cờ của ngày hội thi nhau bay phấp phới như tiếp nhận khác nước ngoài muôn phương. Nằm đối diện vời gò là chùa Đồng Quang cũng toả hương khói nghi ngút, tấp nập kẻ vào ra. Tai chùa, những sư làm cháo cúng lên những cô hồn của quân giặc như một hành vi nhân nghĩa truyền thống cuội nguồn của đạo đức nhân dân ta. Còn trước tượng vua Quang Trung, nhân dân cũng tới dâng hoa và tưởng niệm rất nhiều.

Sau những nghi thức trang trọng là đến những trò chơi và biểu diễn thẩm mỹ dân gian như múa lân, múa rồng, đầu vật, cờ người, chọi gà. Quê nhà Của vua Quang Trung – Nguyễn Huệ là ở quận Bình Khê, tỉnh Bình Định. Ở đây, nhân dân cũng xây nhà thờ ba đồng đội nhà Tây Sơn là Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ. Hàng năm, cũng vào trong ngày 5 tết Nguyên Đán, nhân dân mọi nơi lại đổ về đây dâng cúng hương hoa để bày tỏ lòng biết ơn tới những nhân vật nghĩa sĩ và ôn lại những trang sử vẻ vang rất đỗi tự hào của dân tộc. Họ còn tổ chức những cuộc thi đấu võ, côn quyền, đánh trống… rất rực rỡ. Đặc trưng, tham gia những cuộc đấu võ không chỉ có có phái nam mà có cả phái đẹp nên hội càng thu hút đông khách tham quan.

Thời buổi này, đi dự hội Quận Đống Đa so với người Thành Phố Hà Nội đang trở thành một yêu cầu không thể thiếu được trong mỗi ngày đầu xuân.

Hội gò Đống Đa
Hội gò Quận Đống Đa
9

Hội đền Gióng

Hội đền Gióng là một trong những tiệc tùng, lễ hội truyền thống cuội nguồn hàng năm ở nhiều nơi thuộc vùng Thành Phố Hà Nội để tưởng niệm và ca tụng chiến công của người nhân vật truyền thuyết Thánh Gióng, một trong những tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Hội đền Gióng được tổ chức tại xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn (Thành Phố Hà Nội) chính thức từ thời điểm ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch. Liên hoan kéo dãn dài trong 3 ngày tiếp tục với những nghi lễ truyền thống cuội nguồn: lễ khai quang, lễ rước, lễ dâng hương, dâng hoa tre lên đền Thượng, nơi thờ Thánh Gióng. Theo truyền thuyết xưa, nơi đây đó là điểm dừng chân sau cuối của Thánh Gióng trước lúc bay về trời.

Hiện tại, khu di tích gồm: đền Trình, đền Mẫu, chùa Đại Bi, đền Thượng, tượng đài thánh Gióng, chùa Non nước và những lăng bia đá ghi lại lịch sử dân tộc và tiệc tùng, lễ hội đền Sóc. Năm 2011 Hội Gióng (gồm 2 tiệc tùng, lễ hội chính tại Sóc Sơn và tại làng Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Thành Phố Hà Nội) đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa truyền thống phi vật thể thay mặt đại diện của thế giới.

Giá trị nổi trội toàn thế giới ở hội Gióng đó là một hiện tượng văn hóa truyền thống được bảo lưu, trao truyền khá liên tục và toàn vẹn trải qua không ít thế hệ. Tuy vậy ở gần trung tâm thủ đô và đời sống xã hội trải trải qua không ít biến động do chiến tranh, do sự xâm nhập và tiếp biến văn hóa truyền thống, hội Gióng vẫn tồn tại một cách độc lập và bền vững và kiên cố, không biến thành nhà nước hóa, thương mại kinh doanh hóa.

Hội đền Gióng
Hội đền Gióng
10

Hội đền Hai Bà Trưng

Hàng năm, khu di tích đền Hai Bà Trưng Mê Linh mở hội chính từ thời điểm ngày mồng 6 đến ngày mồng 10 tháng Giêng âm lịch, là ngày Hai Bà tế cờ khởi nghĩa. Ngày mồng 6 là chính hộ, tiệc tùng, lễ hội được tổ chức theo nghi thức nhà nước và truyền thống cuội nguồn địa phương gồm: Dâng hương, mít tinh kỷ niệm ngày Hai Bà Trưng tế cờ khởi nghĩa và tế lễ theo nghi thức truyền thống cuội nguồn truyền thống.

Đặc trưng cứ 5 năm một lần, vào dịp tiệc tùng, lễ hội mồng 6 tháng giêng âm lịch (với những năm có số cuối là 0 và 5), Mê Linh tổ chức rước kiệu Hai Bà Trưng, kiệu Thành hoàng làng Hạ Lôi và kiệu Thánh Cốt Tung là một trong những danh tướng của Hùng Duệ Vương được thờ tại làng Hạ Lôi. Lễ rước kiệu ở tiệc tùng, lễ hội đền Hai Bà Trưng Mê Linh có nét đặc thù riêng:

  • Sáng mồng 4 tháng Giêng âm lịch, sau thời điểm làm lễ “Tế trình”, đoàn rước hai cỗ kiệu của Hai Bà Trưng đi từ đền về đình làng (đình Hạ Lôi). Đi hộ giá Hai Bà có những đội nghi trương gồm: cờ lệnh, đội cờ ngũ hành, đội cờ tứ linh, đội cờ thần tàn lọng, đội gươm trường bát bửu, đội nữ binh hộ giá, hai voi trắng, ngựa hồng, ngựa bạch…cùng những đội múa xênh tiền, đội múa lân vừa đi vừa múa trong tiếng nhạc lễ cung đình của dàn nhạc bát âm, hòa quyện trong tiếng trống, tiếng chiêng, rộn ràng, linh thiêng.
  • Từ trong sân đền, kiệu Bà Trưng Trắc đi trước, nhưng khi ra khỏi cổng đền, kiệu Bà Trưng Trắc tạm dừng bên phải đường để kiệu bà Trưng Nhị đi trước (với ý nghĩa: Nội gia tỷ muội, ngoại quốc quân thần). Việc đổi vị trí kiệu gọi là “giao kiệu”. Cùng thời điểm đó, từ đình làng Hạ Lôi, đoàn rước kiệu Thành Hoàng làng và kiệu Thánh Cốt Tung đi đến ngã tư cổng đền để nghênh đón kiệu Hai Bà về đình làng (với ý nghĩa: Hai Bà Trưng đi kinh lý về thăm quê nhà). Đoàn rước kiệu về đến cổng đình làng thì kiệu bà Trưng Nhị tạm dừng sang bên phải đường để kiệu bà Trưng Trắc đi vào sân đình trước (giao kiệu lần hai).
  • Sáng ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch, đoàn rước kiệu lại rước bốn cỗ kiệu từ đình làng về đền Hai Bà Trưng. Từ trong đình làng, đội nghi trương dẫn đầu đoàn, tiếp đền là kiệu bà Trưng Trắc đi trước. Khi đoàn rước kiệu ra khỏi cổng đình làng, kiệu bà Trưng Trắc tạm dừng để kiệu bà Trưng Nhị đi trước (giao kiệu lần thứ nhất trong ngày mồng 6). Trong quy trình lễ rước kiệu, nhiều lần đội hình rước kiệu tạm dừng, tiến hành động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu ba lần cả bốn cỗ kiệu. Động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu của bốn cỗ kiệu được tiến hành không đồng thời mà tiếp nối nhau, nên nếu nhìn tổng thể sẽ thấy hình ảnh những cỗ kiệu nhấp nhô giữa đội hình cờ súy, tương tự như thân hình một con rồng đang uốn lượn, hòa quyện trong tiếng trống tiếng chiêng của dàn nhạc bát âm cung đình rộn ràng và uy linh. Khi đoàn rước kiệu về đến cổng đền, kiệu bà Trưng Nhị tạm dừng để kiệu bà Trưng Trắc vào sân đền trước (giao kiệu lần thứ hai trong ngày mồng 6). Việc “giao kiệu” trong lễ rước kiệu là một trong những nghi thức rất dị, rực rỡ chỉ riêng có tại tiệc tùng, lễ hội đền thờ Hai Bà Trưng ở làng Hạ Lôi, xã Mê Linh.

Cùng với người dân địa phương, hàng nghìn khác nước ngoài trong, ngoài nước đã về đây tụ hội, dâng hương tưởng nhớ công lao chống giặc giữ nước của Hai Bà.

Hội đền Hai Bà Trưng
Hội đền Hai Bà Trưng